Bütün oyunlarda olduğu gibi briçde de daha iyi oynadıkça daha çok zevk alırsınız. 200 000’den fazla Amerikalı briç oyuncusunun, hem bu sevdikleri oyunu oynamak hem de oyundaki ustalıklarını geliştirmek için seçtikleri yol DUPLİKE BRİÇ’dir. Bu oyuncular hemen hemen bütün şehirlerde düzenlenen günlük ve haftalık turnuvalarda – ki bazıları sadece acemiler için düzenlenir – birbirlerini sınarlar.  Bu tür briç klüpleri genelde oyunu, başlangıç seviyesinde bile olsa, biraz bilenlere açıktır.

DUPLİKE BRİÇ’İN FARKI NEDİR?

Duplike briçte oyunun kendisi sizin de bildiğiniz briç oyunundan farklı değildir. Normal briç oyununuzu oynarsınız: Ancak oyunun sonunda skor, aldığınız TOPLAM PUANLAR’la değil de, performasınızı başkalarınınki ile mukayese imkanı veren ve MATCHPOINTS tabir edilen değişik bir puan türü ile ölçülür. Oyuna duplike (duplicate) denmesinin sebebi sizin oynadığınız elin, aynı anda ve benzer şartlarda, başka masalarda da oynanıyor olmasındandır. Rober bricinde oyunda kazanmanız, büyük ölçüde size dağıtılacak yüksek puanlı ellerin sayısına bağlıdır. Duplike briçte ise zaferi sadece gelen iyi ellerin size sağladığı avantaj değil, bütün ellerde göstereceğiniz (mukayeseli) deklarasyon ve oynama ustalığınız belirler.

Duplike briçte ustalaştıkça, bu müsabaka şekline daha fazla uyum sağlayacak stratejiler geliştirebilirsiniz. Bu yazının daha ileri bölümlerinde MATCHPOİNT skorlarınızı yükseltmek için uygulayabileceğiniz ve duplike briç özelliklerine uygun stratejiler konusunda ipuçları bulacaksınız.

DUPLİKE BRİÇ İÇİN YETERLİ BRİÇ  BİLİYORMUSUNUZ ?

Eğer briç oyununun temel deklarelerini verecek kadar bilginiz varsa ve oyunu makul bir hızda oynayabiliyorsanız, duplike briç oynayabilirsiniz. Duplike briç oynayabilmek için “iyi” hatta “usta” bir oyuncu olmak gerektiği yaygın, fakat yanlış bir anlayıştır. Gerçekte oyununuzu geliştirmenin en iyi yolu belki de duplike briç oynamaktan geçer. Size verilen kendi ustalığınızı aynı anda birden fazla çift karşısında sınama şansıdır. Deklare ve oyun becerilerinizi, aynı anda seviyeleri “usta” dan “acemi”ye kadar değişebilecek bir çok rakibe karşı deneyebilirsiniz. Oyunda yapacağınız hatalar (ve zaferleriniz), diğerlerinin aynı eli oynayışları ile mukayese edileceğinden, derhal ortaya çıkacaktır. Eliniz ne kadar kötü olursa olsun (isterse, 0 puanlı bir Yarborough eli olsun), aynı kötü elle oynayanlar arasında birinci olma şansınız olduğu için, her ele azami dikkat etmeniz gerekecektir.

Bu yazı size duplike bricin masa değiştirme yöntemlerini, skorların tutuluşunu ve oyun stratejilerini tanıtacaktır, ama gerçekte oyuna başlamak için bunları önceden öğrenmeye de gerek yoktur. Duplike briçten zevk almanın en iyi ve kısa yolu, doğrudan içine atlayıp oynamaya başlamaktır.

DUPLİKE BRİÇ TURNUVALARINDA “HAREKET”

Ortağınızla birlikte bir duplike briç turnuvasına katılırsanız, size bir masa numarası ve bir yön (Kuzey-Güney veya Doğu-Batı) verilecektir. Salondaki masalarda her masanın numarası belirtilmiş ve yönler işaretlenmiş olacaktır. Size bir de “müsabık çift” numarası verilecektir (genelde bu numara oyuna başladığınız masanın numarasına eşittir). 7 ve daha fazla masalı turnuvalarda, eğer Kuzey – Güney oynuyorsanız, turnuva boyunca başladığınız masada kalırsınız. İlk Doğu- Batı çifti ile 2-4 arası el oynadıktan sonra, sonra rakipleriniz ve oynamanız gereken eller değişir ve turnuvanın yeni bir turu başlar. Eğer turnuvaya bir Doğu-Batı çifti olarak başladınızsa, her tur bitiminde yeni bir masaya gideceksiniz demektir.

6 dan az masa ile oynanan turnuvalarda hareketler daha karışık olabilir. Her turun sonunda, bütün çiftler masa ve yön değiştirmek zorunda kalabilir. Oynadığınız masanın üzerindeki kart, size bir sonraki turda ne yapmanız gerektiğini söyleyecektir.

Bir duplike briç turnuvasında genellikle 5-13 çifte karşı 20-28 değişik el oynarsınız. Oyuncuların masalar arasındaki hareketleri konusunda ön bilgi sahibi olmanıza gerek yoktur. Turnuva Direktörü hem oyuncuların hem de ellerin masalar arasındaki hareketlerini  yönetir. Bütün yapmanız gereken masanıza gelen rakiplerle, masada bulacağınız elleri oynamaktan ibarettir.

DUPLİKE BRİÇ TAHTALARI (Boards)

Masanıza her duplike briç eli, deste dört ele dağıtılmış olarak özel bir tür tepsi (tahta) içinde gelecektir. Sadece ilk masada desteleri karıştırıp, kesip, dağıtıp, tepsideki özel ceplere yerleştirme işi, o masanın ilk oyuncularına aittir. Hazırlanan kart tepsileri (tahtalar) masanın ortasına ve talimatlara uygun olarak yerleştirilecektir.

Duplike briçde skor tutulurken eller birbirinden bağımsız olarak değerlendirilir. Bir elde sağlanan part-score veya bağlanan zon diğer ellere tesir etmez. Ancak her tahtanın üstünde dağıtanın kim olduğu, taraflardan zonda olan olup olmadığı belirtilmiştir. Tahtada K/G/D/B yönleride belitilerek oyuncuların kendilerine ait elleri doğru olarak seçmesi mümkün kılınmıştır.

DEKLARE KUTULARI

Briç kulüplerinde deklare kutularının kullanımı günümüzde gittiçe yaygınlaşmaktadır. Deklare kutuları konuşmalarınızı sesli olarak değil de, sıranız geldiğinde hazır basılı deklare kartlarını masadakilere göstererek yapmanıza olanak sağlar. Her masada, oyuncu başına bir adet olmak üzere, dört adet deklare kutusu bulunur. Her kutuda hazır basılmış 35 adet (1 sinekten 7 NT kadar muhtemel bütün deklareleri karşılamak üzere) deklare kartı ve Pas, Kontur, Sürkontur gibi çeşitli özel kartlar vardır.

Deklarenizi açıktan sesli olarak yapmayıp, kutudan deklarenize uygun kartı (seçtiğiniz kartın arkasındaki diğer bütün kartlarla birlikte) alır ve deklarenizi ifade eden kart en üstte olmak üzere önünüze, masanın üstüne, yatırırsınız. Mesela oyunu 1NT ile açmak istiyorsanız, kutudan 1 sinekten 1NT kadar olan bütün kartları (5 kart) çıkartır ve 1NT kartı en üste gelecek şekilde masaya yerleştirirsiniz. Daha sonraki deklarelerinizde çıkartmak zorunda kalacağınız diğer kartları eskiden çıkarttıklarınızın üzerine yerleştirirsiniz. Deklarasyon sona erince bütün kartlarınızı, sıralarını bozmadan toplar ve kutuya geri koyarsınız: Oyun başlar.

Oyuncular deklare kutularını kullanmayı severler, çünkü masadaki bütün deklareler herkesin görebileceği şekilde açıktadır. Bu usul duyma özürlü oyuncular için avantajlı olduğu gibi salondaki genel gürültüyü azaltır, deklarelerin yanlış anlaşılmasını önler. Kullanımları kolaydır: Klübünüzde deklare kutuları varsa, yönetici veya daha eski bir oyuncudan hemen nasıl kullanıldıklarını öğrenebilirsiniz.

OYUN

Deklarasyon tahta üzerinde “dağıtan” olarak işaretlenmiş oyuncunun konuşması ile başlar ve normal briç oyununda olduğu şekilde devam eder. Oyun sırasında her oyuncu kendi kartlarını kendi önünde muhafaza eder ve sonunda karıştırmadan, diğer masalarda da oynanabilmesi için tekrar deklare tahtası üzerindeki özel cebe yerleştirir.

Bu nizamı sağlayabilmek için, oyun sırası size geldiğinde seçtiğiniz kartı masanı ortasına koymak yerine, yüzü herkesin görebileceği şekilde açık olmak üzere kendi önünüze koyarsınız. Eli kimin kazandığı anlaşılınca, herkes oynadığı kartı kendi önünde ve masanın üzerinde tutar, fakat ters çevirir. Genelde kazandığınız ellerin kartları dikine (ucu ortağınıza doğru), kaybettikleriniz ise yatay yerleştirilir. Herkesin kaç el almış olduğu, oyunun her safhasında, herkes tarafından kolayca sayılabilir.

Cevapçı oyuncu oyun sırasındaki oyun ile ilgili kararlara karışmaz, ancak ortağının direktifleri doğrultusunda kendi kartlarını oynamak ve kazanılan ellerin hesabını tutmak zorundadır. Oynayan oyuncu, yerden oynamak için masanın karşısına uzanmaz: Ortağını “küçük maça” veya “ası oyna” gibi kısa talimatlarla yönlendirir, cevapçı (oyuncu adına) kendi kartlarını kendisi oynar.

Oyunun sonunda herkesin oynadığı kartlar , yüzleri kapalı olarak, kendi önündedir. Herkes hangi tarafın kaç el aldığını kolaylıkla sayabilir. Taraflar skor üzerinde anlaştıktan sonra her oyuncu kendi kartlarını toplar, herhangi bir karışma olup olmadığını kartlarını sayarak kontrol eder ve elini (diğer masalarda da aynen oynanmak üzere) deklare tahtasındaki uygun cebe yerleştirir.

TURNUVA DİREKTÖRÜ

Turnuva Direktörünün turnuvaya katılım paralarını toplamaktan, kahve yapmaya; tahta ve oyuncuların masalar arasındaki hareketlerini kontroldan, skorları hesaplamaya (veya oyun neticelerini bir bilgisayara yüklemeye); hakeden oyunculara “masterpoint” vermeye kadar onlarca görevi vardır. Direktör size skoru tutmanızda, konvansiyon kartınızı doldurmanızda ve nihai neticeleri anlamanızda yardımcı olacaktır: Bir çok Direktör, (eğer varsa) deklarasyon ve oyun konusundaki suallerinizi cevaplamaktan bile kaçınmayacaktır.

Direktörün bir görevi de kimseye haksızlık yapılmadığını gözlemektir. Herhangi bir masada normalin dışında bir durumla karşılaşılırsa, mesela bir kaide ihlali veya 12 kartlı bir el, skor kartında yanlış kayıt vs. gibi….Direktör derhal masaya çağrılır: Direktor tarafsız ve standart bir çözümü elindeki “Kurallar Kitabı” nda bulacak ve gerekli düzeltmeyi yapacaktır.

DUPLİKE BRİÇTE SKOR NASIL TUTULUR

ELLERİN SKORUNUN TUTULMASI

Duplike briçte eller tek tek değerlendirildiğinden, zon bağlanan kontratlara ikramiye verilmez. Ancak başarı ile tamamlanan kontratlara verilen başka tür ikramiyeler vardır :

O Her türlü part-skor için : Kontrat puanı + 50 puan

O Zonda değilken bağlanan zonlarda : Kontrat puanı + 300 puan

O Zonda iken bağlanan zonlarda : Kontrat puanı + 500 puan

O Şilem ikramiyeleri ve ceza puanları aynen rober bricinde olduğu

     gibidir, ancak elinizdeki onör kartlar için ayrıca puan verilmez.

Başarı ile tamamlanan bir 3 Karo kontratının skoru +110 (+60 kontrat değeri, + 50 kontrat tamamlama ikramiyesi) olarak hesaplanır. Zonda iken oynanan ve bir fazla yapılan 4 kupa  kontratının değeri ise  +650 dir ( +150  bir fazlası ile kontrat değeri, + 500 zon bağlama ikramiyesi).

Skoru tutmak için bu değerleri ezbere bilmenize gerek yoktur. Bu iş için klübün hazır skor kartlarını kullanabilir veya rakip oyunculardan yardım isteyebilirsiniz. Eğer klübünüzde deklare kutuları kullanılıyorsa, her kontratın değerini, o kontrata ait deklare kartının arka yüzünden de okuyabilirsiniz.

Oyunda skoru Kuzeyde oturan oyuncu tutar. Turnuvalarda, ve bazı klüplerde, her tahtanın skoru o oyun biter bitmez Direktör tarafından toplanan ayrı ayrı skor kartlarına kaydedilir. Diğer bazı klüplerde ise skor, ait olduğu tahta ile beraber gezen bir skor kartı üzerinde tutulur: Aynı el diğer masalarda da oynandıkça, onlar da neticelerini aynı “gezici skor kartı” üzerine kaydederler. İleri masalarda oturuyorsanız, bir elin evvelki masalardaki neticelerini görüp, kendi neticenizle anında mukayese etme imkanınız olur.

7 masalık bir turnuvadan alınmış “gezici skor kartı” aşağıdakine benzeyecektir.

Turnuva boyunca 7 masanın Kuzey oyuncuları da kartın ilk 8 kolonunu doldururlar. Son kolon kazanılan “matchpoint” sayısı ile ilgilidir ve, bütün oyunlar tamamlandıktan sonra, Turnuva Direktörü (veya klüp bilgisayarı) tarafından doldurulur.

Her masanın Kuzey oyuncusu, skor kartı üzerinde kendi takımının numarasına tekabül eden satırı doldurur. D-B çiftine ait numara da sağda bir kolona kaydedilir. Eğer K-G bir artı skor yapmışsa, netice K-G kolonuna; aksi halde D-B kolonuna yazılır.

Rober bricinden farklı bir durum da herkesin pas geçtiği ellerde görülür. İlk masanın ilk eli bile olsa, pas geçilen eller yeniden dağıtılmaz. Kuzey “Kontrat” kolonuna  “Pas” yazar ve hem K/G hem de D/B çiftlerine “0” işaret eder.

FİNAL SKORLARIN HESAPLANMASI

Turnuva bitince, gezici skor kartlarındaki kayıtlar kullanılarak, her el için  müsabık çiftlerin kazandığı “matchpoint” ler hesaplanır. Her elde daha yüksek puan aldığınız rakip çift başına (1), aynı puanı aldığınız rakip çift başına da (1/2) matchpoint kazanırsınız. 7 masalık bir turnuvada, herhangi bir elden kazanabileceğiniz maksimum puan 6’dır (yendiğiniz her rakip çift için 1 puan)…..masa puan averajı ise 3 puan olur.

Sizin aldığınız neticeler sadece sizinle aynı elleri, sizinle aynı yönde oturarak oynayan diğer çiftlerin aldıkları neticelerle mukayese edilir. Yukarıdaki örnek skor kartındaki 1 numaralı K-G çiftini oynadı iseniz, ilk elde yaptığınız 4 Kupa kontratı (diğer bütün K-G çifterinin, o elde başarabildiği kontratlardan daha yüksek puan getirdiği için) size o el için mümkün en yüksek matchpoint skorunu (6 puan) kazandıracaktır. Aynı elde rakibiniz olan D-B çifti (1 numaralı D-B çifti), bütün diğer D-B çiftlerinden daha kötü bir performans gösterdikleri için, kendi gruplarında en düşük matchpoint skoruna (0 puan)  razı olacaklardır. 4 numaralı elin D-B yönünde en yüksek matchpoint scoru (6 puan), D-B yönünde en iyi performansı gösteren 7 numaralı D-B çiftine gidecektir.

Puanlama bitince, Direktor her çiftin aldığı matchpoint’leri toplar ve çiftleri aldıkları toplam puan sayılarına göre sıralar. Eğer 7 masalık bir turnuvada toplam 28 el oynadıysanız, turnuvanın averaj matchpoint skoru 84 dür (=3X28). Oyuncular bu averaj skoru “%50 oyun” tabir ederler: eğer siz %60’ı yakaladınızsa turnuvayı kazanmış olma şansınız çok yüksektir: %55 genellikle bir ikincilik veya üçüncülük getirir.

Direktör bu çalışmayı bizzat yapabileceği gibi, klüplerde gittikçe yaygınlaştığı üzere bir bilgisayar da kullanabilir. Bilgisayar varsa, Direktor kartlardaki verileri bilgisayara yükler: Bilgisayar çiftlerin matchpoint’lerini hesaplar ve çiftleri sıraya dizer. Neticelerin bu yolla hesaplanması sadece dakikalar (bazan saniyeler) alır.

Direktor bütün çiftlerin aldıkları puanları ve derecelerini gösteren netice “özet” kartını herkesin görebileceği bir yere asar. Özet kartı, K-G ve D-B çiftlerini ayrı listeler halinde gösterir. Her çiftin matchpoint sayısı, yüzdesi, derecesi ve aldıkları “masterpoint”ler ayrı ayrı belirtilir. Direktörden asılan özetleri size açıklamasını, hatta size de bir print-out vermesini rica edebilirsiniz.

Dereceye girenlere hakettikleri resmi ACBL (American Contract Bridge Leauge) “masterpoint”leri verilir. Siz bir ACBL üyesi iseniz  ve klübünüzün bir bilgisayarı varsa, Direktör neticelerinizi ACBL’ye derhal gönderecek, ve kazandığınız masterpointler size ACBL’in 2-aylık raporunda belirtilecektir.

KONVANSİYON KARTI

Aynen rober bricinde olduğu gibi, duplike briçde de eşler arasında değişik deklarasyon stilleri kullanılabilir ve bazı deklarelerin özel manaları olabilir. Rakipleriniz arasında böyle özel manalı deklareler varsa,  sizin onlardan haberdar edilmeniz gerekir. Bu bilgi alışverişini kolaylaştırmak için her duplike briç çifti kendi deklarasyon sistem (ve özelliklerini) özet olarak açıklayan bir “Konvansiyon Kartı” doldurmak zorundadır.

Konvansiyon Kartının esas gayesi, rakiplerinize ortağınızla kullandığınız deklarasyon sistemini açıklamak olmakla beraber, turnuvadan önce ortağınızla oturup böyle bir kartı hazırlamanız sizin içinde iyi bir turnuva öncesi hazırlığı olacaktır. Oyun sırasında, rakiplerinizin herhangi bir deklaresinin ne anlama geldiğinden emin olamazsanız,  konvansiyon kartlarına bakabilirsiniz. Mesela 1NT’ı kaç puanla açtıkları (normalde 16-18, ama bugünlerde 15-17 daha popüler oluyor gibi), zayıf veya kuvvetli 2 açış tercihlerini, negatif kontur vs. gibi konvansiyonlardan hangilerini kullandıklarını kartlarında görebilirsiniz.

Kartlarda bir çift arasında olabilecek tüm özel anlaşmalaerın belirtilebileceği yerler mevcuttur. Standart olmayan deklarelere (artificial bids) ait kısımlar kırmızı harfler ile yazılmıştır, ve bu tür deklareler verdiklerinde rakipleriniz sizi uyarmak (alert!) zorundadırlar. Temel Goren sistemi ile oynayan çiftler, muhtemelen bu kırmızı alanları hiç kullanmayacaklardır.

Boş konvansiyon kartlarını klüpten temin edebilirsiniz. Eğer temel Standart Amerikan sistemi kullanıyorsanız, kartın doldurmanız gerekecek olan kısımları şöyle sıralanabilir.

O        NT AÇIŞ DEKLARELERİ: 1, 2 ve 3 NT açışları için kullandığınız puan aralıklarını belirtiniz. STAYMAN kullanıyorsanız “2 sinek forsing” kutusuna bir X işareti koyunuz.

O        MAJÖR KOZ AÇIŞLARI: Eğer 5li majör oynuyorsanız, “1 kupa- 1 maça, 4lü major” bölümünde “asla” veya “nadiren” şıklarını işaretleyiniz. Eğer ortağınızın kozunda sıçrayarak (1 kupa-3 kupa)  cevap vermeniz forsing ise “sıçrama” kısmında “forcing” şıkkını, eğer sıçrayarak verdiğiniz cevap sadece bir davet (10-11 puan) ise “limit” şıkkını işaretleyiniz.

O        MİNÖR KOZ AÇIŞLARI: 1 sinek ve 1 karo açışları için 3+ şıkkını işaretleyiniz. Ortağın minör açılışını sıçrayarak yükseltmenizin “forcing” mi yoksa “limit” mi olduğunu belirtiniz. “1NT/1 sinek”  kısmında ortağınızın 1 sinek açılışlarına hangi puan aralığında 1NT ile cevap verdiğinizi açıklayınız (genelde 6-9 veya 10 puan).

O        2 SİNEK, 2 KARO, 2 KÖR, 2 MAÇA AÇILIŞLARI : Eğer 2 açışlarınız kuvvetli ise her deklarenin altında “kuvvetli” kutusunu işaretleyiniz. Eğer zayıf 2 açışlarını tercih ediyorsanız, her renk için açış puan aralığınızı belirtiniz.

O        DİĞER KONVANSİYON ANLAŞMALARI : Ortağınızla aranızda standart konvansiyon kartında gösterilmeyen özel anlaşmalar varsa bu kısımda her birini kısaca tarif ediniz.

O        DİREK 1NT OVERCALL: 1NT overcallarınızın puan aralığını belirtiniz (15-17 veya 16-18)

O        BASİT OVERCALL : Herhangi bir renkte yapacağınız overcall’ların puan aralığını belirtiniz (genelde 8-16 puan).

O        SIÇRAMALI OVERCALL: Eğer rakip açışından sonra zayıf elle sıçramalı overcall yapıyorsanız, bu bölümde “zayıf” şıkkını işaretleyin.

O        PRE-EMPTİF AÇIŞLAR: Bu kısımda bir çok oyuncu “hafif” şıkkını işaretler. Siz genel olarak 10-11 puandan aşağıda 3 seviyesinde açışlar yapmıyorsanız, “sağlam” şıkkını işaretleyin.

O        DİREK CUE-BİD :  Bu şık rakibin oyun açtığı renkte bir seviye yükselerek (rakip 1 kupa, siz 2 kupa) verdiğiniz deklarenin manasını izah eder. Eğer bu eliniz kuvvetli demek ise, “Kuvvetli TAKE-OUT” şıkkının karşısında “Majör” ve “Minör” kutularını işaretleyin.

O        OYUNDA KART SEÇİMİ : Verilen her örnek için oynamayı seçeceğiniz kartı daire içine alınız (koyu harfle gösteilen kart standart seçimi gösterir; sizin seçiminiz de aynısı ise, hiç bir şey işaretlemeyiniz). En altta “4. En iyi kart” şıkkını işaretleyerek, uzun renkden açılacağınız kartı belirtiniz.

SKOR HAKKINDA ÖZEL NOTLARINIZ

Konvansiyon kartının arkasında evvelce oynadığınız masalardaki neticeleri not edebileceğiniz “resmi olmayan” bir kısım vardır. Bu kısma özel notlar alabilirsiniz.  Ancak sizin notlarınızda rakiplerinizin henüz oynamadığı eller hakkında bilgi olabileceğinden, kartınızı – rakipleri bu tür bilgileri göremeyecekleri şekilde- katlamayı unutmayınız.

Devam etmek için tıklayın...

Turnuva

Yararlanılan kaynaklar: Karen Walker' ın notlarından Sn. Fikret T. Alpaslan tarafından tercüme edilmiştir.